Μουσείο Κουμανταρίας
Ζωοπηγής
Ένα σπίτι για το γλυκό κρασί της Κύπρου.
Στη Ζωοπηγή χτυπά η καρδιά της Κουμανδαρίας και το Μουσείο Κουμανδαρίας είναι το στολίδι που αφηγείται την ιστορία της. Εδώ θα ταξιδέψετε στον χρόνο, ανακαλύπτοντας την πορεία ενός από τα αρχαιότερα κρασιά στον κόσμο, κατοχυρωμένου με ονομασία προέλευσης.
Η μόνιμη έκθεση του μουσείου ξεδιπλώνεται σε τέσσερις θεματικές αίθουσες και περιλαμβάνει:
- Αντίγραφα αρχαίων κυπριακών αγγείων
- Εποπτικά μέσα για την ιστορία και την παραγωγή της Κουμανδαρίας
- Αντικείμενα από την καθημερινή ζωή, την τέχνη και τον πολιτισμό γύρω από το κρασί.
Οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ξενάγηση και γευσιγνωσία, γνωρίζοντας από κοντά το κρασί που συνόδευε τα τραπέζια των βασιλέων της Κύπρου. Ειδικά τον Σεπτέμβριο, τον μήνα της συγκομιδής, το μουσείο ζωντανεύει με αναπαραστάσεις της παραδοσιακής διαδικασίας παραγωγής, μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε.
Το μουσείο αποτελεί παράδειγμα σύγχρονης δημόσιας αρχιτεκτονικής στην Κύπρο. Η θέα από το μουσείο και ο μοντέρνος σχεδιασμός του κτιρίου δημιουργούν μια μοναδική εμπειρία για κάθε επισκέπτη. Διαθέτει επίσης αίθουσα διαλέξεων για εκδηλώσεις και σεμινάρια, συνδυάζοντας την παράδοση με τη σύγχρονη εμπειρία.
Σημείωση: Το μουσείο λειτουργεί μόνο με προκρατήσεις.
Tα βήματα παραγωγής της Κουμανταρίας
🏞️ 1. Αμπελώνας
Επιλέγονται οι παραδοσιακές ποικιλίες Μαύρο και Ξυνιστέρι που καλλιεργούνται στη ζώνη παραγωγής της Κουμανταρίας (στα χωριά της ομώνυμης περιοχής).
Η φροντίδα του αμπελιού γίνεται με φυσικό τρόπο, χωρίς υπερβολική άρδευση ώστε τα σταφύλια να είναι πλούσια σε σάκχαρα.
🍇 2. Έλεγχος του πομέ (ζάχαρη)
Πριν τη συγκομιδή γίνεται μέτρηση του πομέ (του σακχαρικού βαθμού, δηλ. του ποσοστού ζάχαρης στους χυμούς των σταφυλιών).
Σκοπός είναι να διαπιστωθεί ότι τα σταφύλια έχουν φτάσει την κατάλληλη ωριμότητα για την παραγωγή γλυκού κρασιού.
🧺 3. Μάζεμα σταφυλιών
Ο τρύγος γίνεται στις αρχές με μέσα Σεπτεμβρίου, όταν τα σταφύλια είναι πλήρως ώριμα.
Συλλέγονται προσεκτικά για να μη σπάσουν οι ρώγες.
☀️ 4. Άπλωμα σταφυλιών για 8–10 ημέρες
Τα σταφύλια απλώνονται στον ήλιο για 8 έως 10 ημέρες.
Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας αφυδατώνονται φυσικά και συμπυκνώνονται τα σάκχαρα, δίνοντας τη χαρακτηριστική γλυκύτητα και το άρωμα της Κουμανταρίας.
⚖️ 5. Ζύγισμα σταφυλιών
Μετά το λιάσιμο, τα σταφύλια μαζεύονται και ζυγίζονται ώστε να καθοριστεί η ποσότητα ξηρού/λιαστού σταφυλιού.
🍾 6. Πίεση και συλλογή του χυμού
Τα σταφύλια μεταφέρονται με αναβατόριο στο πιεστήριο (pressoir ή pressoir à vin).
Εκεί πιέζονται απαλά για να βγει ο γλυκός χυμός (μούστος).
Ο μούστος μεταφέρεται με λάστιχο στη δεξαμενή (στέρνα), όπου θα αρχίσει η ζύμωση.
💡7. Ζύμωση
Στη δεξαμενή γίνεται η αλκοολική ζύμωση, όπου οι φυσικές ζύμες μετατρέπουν μέρος της ζάχαρης σε αλκοόλη.
Επειδή το γλεύκος είναι πολύ πλούσιο σε σάκχαρα, παραμένει αρκετή φυσική γλυκύτητα — χαρακτηριστικό της Κουμανταρίας.
🔄 8. Μετάγγιση – Καθαρισμός
Όταν ολοκληρωθεί η ζύμωση, το κρασί μεταγγίζεται για να καθαριστεί από τα υπολείμματα (λάσπες, «τριτζιά»).
Αυτή η διαδικασία βοηθά στο να αποκτήσει διαύγεια και καθαρότητα.
🪵 9. Παλαίωση
Το καθαρό κρασί τοποθετείται σε δρύινα βαρέλια για τουλάχιστον 2 χρόνια.
Η παλαίωση προσδίδει στο κρασί βαθύ κεχριμπαρένιο χρώμα και σύνθετα αρώματα αποξηραμένων φρούτων, μπαχαρικών και μελιού. Τα αρώματα ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του βαρελιού που χρησιμοποιείται. Η επαφή με το ξύλο και η φυσική οξείδωση αναδεικνύουν αρωματικές αποχρώσεις που συνδυάζουν αποξηραμένα φρούτα, μέλι, καραμέλα, ξύλο, μπαχαρικά και γλυκά του κουταλιού. Το αποτέλεσμα είναι μια πλούσια και μοναδική γευστική εμπειρία που αναδεικνύει την ιδιαίτερη προσωπικότητα της κουμανταρίας.
🍷 10. Εμφιάλωση
Μετά την παλαίωση, η Κουμανταρία εμφιαλώνεται και είναι έτοιμη για κατανάλωση ή περαιτέρω ωρίμανση στη φιάλη.